تفکر انتقادی یک مهارت ضروری برای معلمان و دانش آموزان

منظور از اصطلاح “تفکر انتقادی” چیست؟

اولاً، هیچ تعریف واحد و مورد توافق عمومی از اصطلاح «تفکر انتقادی» وجود ندارد. با این حال، معمولاً از آن برای اشاره به آنچه به عنوان مهارت های تفکر درجه بالاتر شناخته می شود استفاده می کنیم. این مهارت‌های تفکر مرتبه بالاتر، مهارت‌هایی هستند که از ما می‌خواهند به شیوه‌ای عمیق‌تر و پیچیده‌تر فکر کنیم. اگر با طبقه بندی بلوم (Bloom’s taxonomy) آشنا هستید، درسطوح بالای سلسله مراتب فکر تجزیه و تحلیل، ارزیابی، قرار دارند. ما همچنین می توانیم نتیجه گیری را به این لیست از مهارت های تفکر انتقادی اضافه کنیم. به بیان ساده، تفکر انتقادی برای دانش آموزان مستلزم آن است که دانش آموزان در تجزیه و تحلیل عینی یک موضوع شرکت کنند و اطلاعات موجود را برای قضاوت ارزیابی کند.

تفکر انتقادی نیازمند یک رویکرد سیستماتیک برای ارزیابی اطلاعات جدید است. این توانایی ما را تشویق می کند تا در مورد دانش خود و اینکه چگونه به نظراتی که داریم می رسیم و تصمیماتی را که می گیریم، سؤال کرده و تأمل کنیم.

اگر چه هیچ استاندارد رسمی تفکر انتقادی وجود ندارد، اما در زیر ویژگی‌هایی که توسط دانشگاه موناش برای آن مشخص شده است و ماهیت آنچیزی است که دانش‌آموزان و معلمان باید در کلاس به دنبال آن باشند را نشان می‌دهد:

  • شناسایی (reasoning)
  • تجزیه و تحلیل (analysing)
  • بازتاب (reflection)
  • ارزیابی (evaluation)
  • استدلال (reasoning)

 

 چرا تفکر انتقادی برای دانش آموزان مهم است؟

دانش آموزان باید بتوانند به طور انتقادی فکر کنند تا بتوانند به درستی تصمیمات منطقی در مورد اینکه چه چیزی را باور کنند یا چه مسیری را اتخاذ کنند، بگیرند. ناتوانی در تفکر انتقادی می تواند دانش آموزان را در برابر تفکر مبهم و امکان باور ایده های نادرست آسیب پذیر کند. تفکر انتقادی به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا از نظر فکری گندم را از کاه تشخیص دهند.

توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی قوی به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا داده‌های مشکوک را حذف کنند و تنها قوی‌ترین و قابل اعتمادترین اطلاعات را باقی بگذارند.

در اصل، تفکر انتقادی این است که دلایل خوبی برای باورهای خود داشته باشیم. این به ما کمک می کند تا از طریق تعصب (خودمان و دیگران) عبور کنیم تا از دستکاری یا اسیر شدن در احساسات خود جلوگیری کنیم. بدین ترتیب این مهارت، یکی از مهارت های ضروری در عصر اطلاعات است.

کمک به دانش‌آموزان ما برای توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی نه تنها آنها را در برابر پذیرش ایده‌های ناقص واکسینه می‌کند، بلکه این مهارت‌ها نیز از جمله مواردی هستند که مورد تقاضای کارفرمایان قرار می‌گیرند و به نظر می‌رسد در آینده این مهارت‌ها برای کاریابی و توسعه و رشد کاری شان بسیار موثر خواهد بود. دلیل اینمساله سرعت فزاینده تغییرات تکنولوژیکی است که باعث شده پیش بینی دقیق نیازهای خاص بسیاری از مشاغل آینده غیرممکن شود. با این حال، یک چیز مسلم است؛ مهارت های نرم مانند تفکر انتقادی، تضمین می کند که دانش آموزان می توانند با هر شکلی که محل کار آینده به خود می گیرد، سازگار شوند.

 

آموزش تفکر انتقادی به دانش آموزان

راه‌های مختلفی برای وارد کردن تفکر انتقادی به کلاس درس وجود دارد، چه به‌عنوان فعالیت‌های مجزا، یا در میان دروس آمیخته با اهداف دیگر آموزشی. با این حال، برای دانش‌آموزان مفید است که وقت بگذارند و راهبردهای مختلفی را در این زمینه از طریق مطالعه کتاب های مهتلف آموزش ببینند. این راهبردها به هر شکل که باشند به آنها کمک می کند درباره ایده‌هایی که با آن‌ها مواجه می‌شوند، به ویژه در فرآیند تحقیق، تفکر انتقادی داشته باشند و به آنها کمک می کند تا نظرات ویژه خود را شکل دهند.

یک عقیده مبتنی بر تفکر انتقادی به احساس درونی متکی نیست، بلکه بیشتر بر استدلال عقلانی متکی است که اغلب به نوعی تحقیق اولیه نیاز دارد. بیایید با نگاهی به روش هایی که می توانید تفکر انتقادی را در کلاس درس خود تشویق کنید، شروع کنیم. این یک راهنمای عالی برای آموزش مهارت های تفکر انتقادی به دانش آموزان است.

راهبردهای تدریس: رویکردی گام به گام به تفکر انتقادی

فرآیند زیر یک الگوی مفید برای آموزش تفکر انتقادی به دانش آموزان است. هنگام شروع تحقیقات خود، این الگو یک فرآیند گام به گام ارائه می دهد که آنها می توانند برای ساختار تحقیقات خود از آن استفاده کنند.

1. فرمت سوال را لحاظ کنید

در عصر اینترنت، دسترسی به اطلاعات طولانی‌تر مانع اصلی پیش روی دانشجوی محقق کنجکاو است. در هر صورت، مشکل واقعی اکنون این است که بدانیم چگونه مقدار تقریباً پایان ناپذیر اطلاعات موجود را به درستی بررسی کنیم. کلید این فرآیند تصفیه و فرمول بندی سوال تحقیق است. نحوه تشکیل و قالب بندی سؤال دقیقاً نشان می دهد که دانش آموز به دنبال چه اطلاعاتی است و چه اطلاعاتی را می توان دور انداخت. نوع سؤالی که در اینجا قالب بندی می شود به هدف تحقیق بستگی دارد. مثلاً آیا سؤال برای ایجاد دانش است؟ البته ممکن است یک سوال ساده باشد، برای مثال، پیامدهای رژیم غذایی سرشار از قندهای فرآوری شده چیست؟

اگر این سؤال بیشتر در جهت استفاده از آن اطلاعات یا دانش باشد، ممکن است بیشتر سؤالی از نوع «چرا» باشد، به عنوان مثال، چرا برخی از مفسران ادعا می کنند که رژیم غذایی سرشار از قندهای فرآوری شده بزرگترین تهدیدی است که سلامت عمومی با آن مواجه است؟

یکی از ابزارهای بسیار مفید برای کمک به قالب‌بندی سوالاتی که توانایی‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان را مورد نیاز می‌سازد، استفاده از طبقه‌بندی بلوم است که می توانید در مورد آن در اینجا بخوانید.

2. اطلاعات را جمع آوری کنید

هنگامی که سوال به وضوح تعریف شد، فرآیند جمع آوری اطلاعات آغاز می شود. دانش آموزان باید مکرراً به سؤال تحقیق خود مراجعه کنند تا اطمینان حاصل کنند که تمرکز خود را در چارچوب آن حفظ می کنند. همانطور که آنها اطلاعات مربوط به سوال خود را جمع آوری می کنند، ارجاع به سوال اولیه به آنها کمک می کند تا نزدیکی و ارتباط اطلاعاتی را که در مقابل آنها قرار دارد را تعیین کنند. سپس آنها می توانند بررسی کنند که آیا این اطلاعات برای پیشبرد بیشتر آنها به سمت پاسخ به سؤال تحقیقات اولیه مفید است یا خیر.

3. اطلاعات را اعمال کنید

توانایی تفکر انتقادی در مورد اطلاعات هیچ فایده ای ندارد مگر اینکه درک به دست آمده را بتوان در دنیای واقعی به کار برد. کاربردی ترین کاربرد این مهارت زمانی دیده می شود که از آن برای اطلاع رسانی در تصمیم گیری استفاده شود. هنگامی که با تصمیم گیری روبرو می شوید، دانش آموزان را تشویق کنید تا در مورد مفاهیم موجود در رابطه با انتخابی که با آن روبرو هستند فکر کنند. آنها باید نگاه کنند که چه مفروضاتی وجود دارد و بررسی کنند که آیا تفسیر آنها از موضوع از نظر منطقی درست است یا خیر. برای انجام مؤثر این کار، آنها همچنین باید تأثیرات آن تصمیم را در نظر بگیرند.

4. مفاهیم را در نظر بگیرید

“راه جهنم با نیت خیر هموار شده است.”

همانطور که ضرب المثل قدیمی فوق نشان می دهد، تصمیمات با نیت خوب ما گاهی اوقات می تواند منجر به عواقب منفی غیر قابل پیش بینی شود. هنگام در نظر گرفتن مسیرهای عملی، باید دانش آموزان خود را تشویق کنیم تا عمیقاً در مورد تمام نتایج ممکن آن اقدامات چه کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت فکر کنند. البته در این میان پیامدهای ناخواسته هم هستند که نتایجی هستند که پیش بینی نشده اند و اغلب می توانند بسیاری از مزایای تصمیم اولیه را خنثی کنند.

نمونه های بسیار جذابی از این پدیده وجود دارد که به راحتی در اینترنت یافت می شود و می تواند برای دانش آموزان جالب باشد. یکی از این نمونه ها توسط اقتصاددان سام پلتزمن کشف شد. او دریافت که زمانی که قانون اجباری بستن کمربند ایمنی در برخی از ایالت های ایالات متحده تصویب شد، در نتیجه آن تعداد مرگ و میر رانندگان کاهش یافت. با این حال، او همچنین دریافت که این امر با افزایش تلفات در بین عابران پیاده و دوچرخه سواران جبران شد زیرا رانندگان با بستن کمربند ایمنی احساس امنیت بیشتری می کردند و در نتیجه بسیاری از آنها با سرعت بیشتری رانندگی می کردند.

5. سایر دیدگاه های ممکن را نیز بررسی کنید

اینجا آخرین میدان آزمایش عقیده ای است که در آتش تفکر انتقادی جعل شده است. اگرچه دانش‌آموزان زودتر در مرحله تحقیق در معرض ایده‌های رقابتی قرار می‌گرفتند، اما اکنون باید برای سنجش عقاید بالغ خود در برابر این دیدگاه‌های دیگر وقت بگذارند. بررسی دیدگاه های جایگزین به ما کمک می کند تا انتخاب های خود را ارزیابی کنیم و از رکود در تعصبات و ترجیحات ذاتی خود جلوگیری کنیم. انجام این کار به ما کمک می کند تا آگاهانه ترین تصمیمات ممکن را بگیریم.

 

اکنون که نگاهی به رویکرد گام به گام تفکر انتقادی داشتیم، بیایید نگاهی به چند روش خلاقانه برای کمک به دانش‌آموزان در تمرین ارتقای تفکر انتقادی در کلاس بیاندازیم. توجه داشته باشید که مجهز شدن به تفکر انتقادی لازم نیست کسل کننده باشد!

 

بازی ها و فعالیت های تفکر انتقادی

فشارسنج: دریابید که کجا ایستاده اید

وقتی در نظر می گیریم که در مورد مسائل کجا ایستاده ایم، مهم است که بدانیم همه چیز همیشه نباید یک بازی با مجموع صفر باشد که در آن برد یکی به معنی شکست دیگری است. چیزها نباید همه یا هیچ باشند. دانش‌آموزان باید بیاموزند که نظرات می‌توانند متفاوت باشند و اغلب در مورد هر موضوعی طیفی از نظرات وجود دارد.

در این فعالیت، به دانش آموزان یک موضوع بحث برانگیز بدهید تا در نظر بگیرند. افراط و تفریط در مورد موضوع را به دو طرف کلاس اختصاص دهید و به دانش آموزان آموزش دهید تا بر اساس میزان احساس خود در مورد موضوع، نظرات خود را در امتداد یک پیوستار قرار دهند. آن‌ها احتمالاً باید در یک مکالمه آزادانه شرکت کنند تا متوجه این موضوع شوند و تعیین یک محدودیت زمانی کمک می‌کند تا اطمینان حاصل شود که این بحث بی‌پایان ادامه نمی‌یابد.

رسم قیاس: ایجاد پیوندهای جانبی

این بازی دانش‌آموزان را به تفکر خلاقانه و غیرمستقیم در مورد یک ایده یا موضوع تشویق می‌کند و عملاً در هر زمینه‌ای قابل استفاده است. این روش دانش‌آموزان را تشویق می‌کند تا بین چیزهای به ظاهر نامرتبط با تجزیه و تحلیل شان به هر گونه که ممکن است آنها را به نحوی به یکدیگر (هر چند ضعیف) مرتبط و مقایسه کنند.  در این روش با پرسیدن یک سوال خلاقانه از دانش آموزان بر اساس موضوع یا ایده ای که با هم در کلاس درس بررسی می کنید، شروع کنید. قالب این سوالات باید دقیقاً از الگوی مشابهی با مثال های زیر پیروی کند:

● تربیت کودک چگونه شبیه خانه سازی است؟

● چگونه یک تخم مرغ مانند یک تکه سنگ مرمر است؟

● چگونه یک قفسه کتاب مانند یک جعبه نهار است؟

هر چه عناصر موجود در هر سوال خلاقانه تر باشند، ایجاد پیوند بین این دو برای دانش آموزان چالش برانگیزتر خواهد بود. این بازی می تواند پاسخ های جالبی ایجاد کند و برای دانش آموزان در هر سنی به راحتی قابل انجام است. دانش‌آموزان جوان‌تر ممکن است از یک قالب سؤال ساده‌تر مانند «ارتباط بو به بینی مثل ارتباط بینایی به … است» لذت ببرند که در آن پیوند بین عناصر بسیار واضح‌تر است. برای دانش‌آموزان بزرگ‌تر، به یاد داشته باشید که هنگام طرح سؤالات، پیوندهای بین عناصر مختلف نباید آشکار باشد. در واقع، تا آنجا که به شما مربوط می شود، هیچ ارتباطی حتی لازم نیست وجود داشته باشند. این برای دانش آموزان است که آن را کشف و خلق کنند.

مهارت های تفکر انتقادی را با بازی های فکری ایجاد کنید

بازی های فکری سرگرم کننده و راهی لذت بخش برای پرکردن چند دقیقه از کلاس هستند، اما همچنین تمرین بسیار خوبی برای ارتقای توانایی های تفکر انتقادی دانش آموزان فراهم می کنند. اگرچه آنها اغلب بر اساس فرصیات بسیار بعید هستند، ولی مهارت های به دست آمده در حل آنها می تواند در دنیای واقعی کاربردهای زیادی داشته باشد.

بیایید مثالی بزنیم تا ببینیم چگونه می توان با کمک بازی های فکری مهارت های تفکر انقتادی را برای دانش آموزان آموزش داد. سناریوی زیر را برای دانش‌آموزان خود طرح کرده و سوالات مربوطه را از آنها بپرسید. ممکن است بخواهیدبا تعیین یک محدودیت زمانی فشار بیشتری بر آنها وارد کنید:

خروسی روی انباری نشسته و رو به غرب است. باد به سمت شرق با سرعت 15 کیلومتر در ساعت می وزد. خروس تخم می گذارد. تخم مرغ در کدام جهت اصلی می چرخد؟

البته پاسخ این است که تخم مرغی وجود ندارد. خروس ها نر هستند و به همین دلیل نمی توانند تخم بگذارند.

یکی از دلایلی که باعث می‌شود خیلی‌ها این سناریوی ساده را اشتباه بگیرند این است که علیرغم اینکه می‌دانند خروس یک حیوان نر است، به دلیل درگیری در چیزهای نامربوطی که در سناریو با آنها درگیر می شوند، از آن غافل می‌شوند. دلیل دیگر، جهت گیری نادرست ناشی از دریافت جزئیات کاملاً دقیق ارائه شده است. دانش آموزان احتمالاً به جزئیاتی مانند سرعت باد، جهت آن و جهت خروس رو به رو می شوند. همه این جزئیات بی ربط دانش آموزان را از این واقعیت دور می کند که تنها اطلاعات مورد نیاز برای حل این ماجرا در واقع کلمه دوم معما است.

بازی های فکری متعددی به این شکل به صورت رایگان در اینترنت موجود است. گنجاندن آنها در درس ها به دانش آموزان فرصت می دهد تا مهارت های تفکر انتقادی خود را با تفکیک کردن جزئیات مرتبط از جزئیات نامربوط و تشویق دانش آموزان به تجزیه و تحلیل دقیق جزئیات مرتبط ارائه شده، تقویت کنند.

 

چگونه به تفکر انتقادی به نوعی عادت کنید

در این مقاله نگاهی به چند روش مشخص برای تمرین مهارت های تفکر انتقادی در کلاس درس انداخته ایم. با این حال، تبدیل شدن به یک متفکر انتقادی بیشتر در مورد ایجاد عادات تفکر انتقادی منسجم در رویکرد ما به ایده ها و نظرات است.

برای کمک به دانش آموزان خود در ایجاد این عادات، حتماً کنجکاوی فکری را در کلاس تشویق کنید. از دانش آموزان بخواهید که مفروضات خود را بررسی کنند و آنها را از نقطه نظرات مخالف و شواهد موجود ارزیابی کنند. در درس های خود فرصت هایی ایجاد کنید تا تبلیغات و حتی بیانیه های سیاسی احزاب و گروه های مختلف را با هم بررسی کنید. با اشتیاق به روش های انتقال باورها و تعصبات در جامعه بپردازید و آنها را تشویق کنید تا خودشان نتیجه گیری کنند. به طور مداوم اصرار کنید که دانش‌آموزان در هنگام بیان نظرات خود در بحث‌های کلاسی، شواهدی برای حمایت از نتیجه‌گیری‌های خود ارائه دهند.

با گذشت زمان و عادت به تفکر انتقادی، نحوه برخورد دانش‌آموزان شما با هر اطلاعات جدیدی را که با آن مواجه می‌شوند، تغییر کرده و برخوردشان کاملا آگاهانه می‌شود. این مساله باعث می شود که آنها بهتر بتوانند به طور واضح و منظم فکر کنند و همچنین بهتر بتوانند نظرات خود را به طور منسجم بیان کنند.

______________________________________________

این پست با عنوان “تفکر انتقادی یک مهارت ضروری برای معلمان و دانش آموزان” ترجمه این مقاله انگلیسی در مورد اهمیت و راهکارهای توسعه تفکر انتقادی در نوجوانان و بزرگسالان است. این مقاله در راستای آموزش سواد ها و مهارت های لازم برای موفقیت در زندگی شخصی و کاری دانش آموزان معرفی شده است و برای مطالعه و استفاده شما دانش آموزان عزیز توسط مدرسه مهارت های کسب و کار وارلی ترجمه و ویرایش شده است.

در صورت تمایل به آموزش و افزایش سوادها و مهارت های لازم برای توسعه زندگی فردی و کسب و کار خود علاوه بر تهیه پکیج های آموزش سوادهای مورد نیاز دانش آموزان، می توانید در این دوره های آموزشی مدرسه مهارت های کسب و کار وارلی شرکت نمایید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.